Shield_VHC.jpg

 

 

Verhalen1500 – Het familiewapen met de vier zwanen

20091101 (4).jpgRechts een gestilleerde versie van een origineel wapenschild van de familie Lauwers dat voorkomt vanaf de 15e eeuw, volgens de oorspronkelijke beschrijving: zilveren merlettes op een azuur (blauwe) achtergrond, de onderste rustend op een boomstronk in sinopel (groen). 

Dit Brugse schild vertoont  overeenkomsten met het Gentse. In het Gentse familiewapen krijgt de afgekapte boomstronk de vorm van een houtstomp, en de "merlettes" (kleine vogels zonder bek of poten) lijken er eerder op korthalzige zwanen of eenden.

 

Het familiewapen van deze familie Lauwers kwam meermaals voor. Het werd onder meer afgebeeld bij het overlijden van Joannis Cornelij de Peralta, een zoon van Marie Lauwers, vroegtijdig overleden te Brugge. Maria Lauwers huwde te Brugge met Don Juan de Peralta, consul van de Spaanse provincie Navarra en schepen van Brugge1. Zij was een dochter van Sebastiaan Lauwers.

Het wapen werd ook afgebeeld bij de vermelding van Jacob Lauwers, zoon van Pieter Lauwers en Anna Urbaens die overleden in 1553 en 1545, en bij het overlijden van Anna Lauwers, dochter van Jan Lauwers, op 18 mei 1618. Anna werd begraven bij haar man Pieter De Maeckere, die eerder overleed in 1604. Het wapen werd ook gevoerd door jonkvrouw Margriet Lauwers, overleden op 14 juni 1606, 55 jaar oud. Zij was een (andere) dochter van jonker Sebastiaan Lauwers en was gehuwd met Christiaan van der Bienst, burgemeester en schepen van Brugge (zelf overleden op 22 december 1619). Het wapen werd ook vermeld bij Laurens Lauwers, een andere zoon van Sebastiaan Lauwers, bij het overlijden van Laurens echtgenote Clara Van Schildere op 30 januari 1603.

Betekenis van het wapenschild

Zwanen zijn verbonden met de geschiedenis van Brugge. In Brugge werden de zwanen volgens de legende door de 'zwanenridder' Maximiliaan van Oostenrijk geïntroduceerd in 1488 op de Brugse reien. Ze komen ook voor op de gevleugelde helm van Walkuren in de vikingmythologie2. In de heraldiek verzinnebeelden zwanen waardigheid, poëzie en harmonie.

Voor de boomstronk bestaan in de heraldiek meerdere verklaringen. Eén mogelijk verklaring is de boomstronk als een 'anker', ontleend uit het gebruik van getakte boomstronken als anker, lang vóór het gekende scheepsanker zijn intrede deed (heraldische elementen uit de scheepvaart). Zij waren ontheemd en hebben zich opnieuw verankerd en de zwanen zijn in rust. De boomstronk kan er ook naar verwijzen dat de wapenhouders zich beschouwden als de eerste inwoners van Brugge (zie o.m. Angelsaksische heraldiek). De boomstronk symboliseert daarnaast ook (christelijke) verering, bv. ook in de boomstronksculpturen van kruisbeelden. Voor ons valt ook de gelijkenis op met de laurierboom in sinopel, die in andere wapenschilden voorkomt.

De blauwe achtergrondkleur staat symbool voor trouw en waarheid. De donkere achtergrond in combinatie met de zilveren zwanen lijkt bovendien te verwijzen naar een ouder bekend wapenschild met drie zilveren zwanen op een zwarte achtergrond, onderschilderd met rood.

Zwanen in de familiewapens van andere families

De zwaan (Latijns cygnus, Frans Cygne) kwam voor in het wit of zilver in heel wat familiewapens, al dan niet gebekt en voorzien van poten, al dan niet in andere kleuren. De zwaan kon voorkomen met opengeslagen vleugels of in rust, zoals in het wapenschild van de familie Lauwers te Brugge.

Onder meer in het Verenigd Koninkrijk kwam de zwaan voor in het familiewapen van Mellish, Swan (Kent), Swanland (Lord Mayor of London, 1329), Moore (Hants), Gislingham (Suffolk), Russell, Gorey (Ierland), Fitler, de stad Buckingham, Rivers (Kent, Lord Mayor of London, 1573), Tregosse, Atwater (Kent), Badby (Suffolk), Balden (Norfolk), Bolden (Lancaster), Bracy, Broderip, Bryse, Cazier (Londen), Charlton (Londen), Clarke (zie ook Pellet), Cobb (zie ook Herring), Bobley, Coppard (Sussex), Cressingham, Dale (York, Northumberland), Dawes (Norfolk), Delaney, Elkington, Fattor (Norfolk), Folnarby, Hobbes (Wilts), Jenysonn (Norfolk), Lannoy (Hammersmith), Leigham, Light (Oxfordshire), Lovenham, Lyte (Somerset), Michell (Somerset), Molsford (Devon), More (Devon), Pelfyn, Phillpot (Hereford), Pickerell (Londen), Reddie, Scoter, Sheldon, Stormer, Suter, Synnot (Wexford), Swabey (Bucks), Vaughan, Walton (Lancashire), Waters (York Herald, tijdelijk Richard II), Wolrich (Salop), Wyberne (Kent), Yeo (Devon).

 

http://www.laurentii.be/images/1684_Lauwers.jpgHet familiewapen Lauwers zoals het werd afgebeeld bij de verwante familie Veranneman5. Verwante families waren Weyts, Van Damme, Gand dit  Vilain, Bourgogne, Van Royen en Triest. Het schild werd niet geheel ingekleurd.

 

 

De zwanen kwamen voor in de familiewapens van verwante en andere Vlaamse families

http://www.laurentii.be/images/1500_VanderBienst_Lauwers_Brugge.jpgLinks het gecombineerde wapenschild van Van der Bienst en Lauwers in 1500. Het is meteen de oudste melding van dit familiewapen van de Brugse familie Lauwers. Rechts het wapenschild van de Brugse familie Van der Bie(n)st.

Witte zwanen waren een zinnebeeld van de levenden, zwarte van de doden.

http://www.laurentii.be/images/1500_VanderBienst_Brugge.jpgZwanen stonden vaak symbool voor de overgang van de levenden naar het dodenrijk, zoals men nog spreekt van de "zwanenzang" als afscheid nemen. Lohengrin kwam vanuit de andere wereld aangevaren in een boot getrokken door zwanen.

http://www.laurentii.be/images/1553_Lauwers_Urbaens_Brugge.jpgHet gecombineerde wapenschild van Lauwers en Urbaens in 1553. De sinopel kleur werd bij de inkleuring vervangen door een houtkleur. De achtergrond werd azuur (blauw), hoewel die oorspronkelijk ook zwart kan zijn geweest.

http://www.laurentii.be/images/1553_LauwersJacobus.jpgHet Brugse schild Lauwers in het boek De Hooghe, waarbij de boomstronk 'en naturel' (natuurlijke kleur) werd ingekleurd.

http://www.laurentii.be/images/1614_DePeralta_Brugge.jpgHet wapen gevoerd door de Peralta, familie die aantrouwde met Lauwers3. 

http://www.laurentii.be/images/1614_Lauwers_Brugge.jpgHet wapenschild gevoerd door Maria Lauwers, net zoals dat van haar echtgenoot de Peralta uit 1614. Ook hier werd de boomstronk onterecht in houtkleur ingekleurd, terwijl dit sinopel diende te zijn.

http://www.laurentii.be/images/1580_DeMaeckere_Lauwers_Brugge.jpgLinks het gecombineerde wapenschild De Maeckere en Lauwers in 1580.

http://www.laurentii.be/images/16E_DeVrient.jpgWitte zwanen kwamen voor in het wapenschild van de Brugse familie De Vrient in de 16e eeuw, soms met poten. De Brugse familie De Swaen voerde een gelijkaardig schild, maar ook niet met merlettes: de zwanen waren rood gebekt en gepoot.

http://www.laurentii.be/images/16E_DeBaenst.jpgWitte zwanen sieren het wapen van de verwante Brugse familie De Baenst in de 15e en de 16e eeuw. Jan De Baenst, zoon van Zeghers, ridder en heer van Lembeecke, voerde het wapen. Het werd al vermeld in 1485. Jan de Baenst was ridder en heer van Sint-Joris van Beernem en van Soetschoore, raadsman en kamerling van Philips, hertog van Bourgondië, graaf van Vlaanderen. Volgens diverse bronnen deelde de familie Lauwereyns gemeenschappelijke voorouders met de familie de Baenst via de heren van Cadzant4.

http://www.laurentii.be/images/1487_Lanckhals.jpgEén witte zwaan kwam voor in het familiewapen van Pieter Lanckhals, ridder, raadsheer en hoofdmeester van Maximiliaan van Oostenrijk, die overleed op 22 maart 1487. Er is een verwijzing naar de legende van de zwanen(ridder), maar het schild dateert van net vóór de veronderstelde introductie van de zwanen in Brugge in 1488. Een gelijkaardig wapen werd in 1453 gevoerd door de Brugse familie d'Axele.

http://www.laurentii.be/images/1672_DeWaele.jpgMichel De Waele voerde blijkbaar een gelijkaardig schild als De Vrient met gouden zwanen in 1672, en Joos De Waele voerde het schild in 1699.  De Brugse familie Van De Walle voerde een afwijkend, verdeeld schild met drie zwarte merlettes.

 

http://www.laurentii.be/images/1539_VanDuvenee.jpgWitte zwanen kwamen voor in het wapen van de familie Duvenee in 1539. De weduwe van Corneel Bart Van Duvenee voerde het wapen. Zij was geboren in Goes in Zeeland en overleed in 1539. De daarmee verwante familie Haghe, had als variant in haar familiewapen tussen beide zwanen een vijfpuntige ster.

http://www.laurentii.be/images/1591_Meaux.jpgEén witte zwaan siert het wapen van de Brugse familie Méaux in 1591.

http://www.laurentii.be/images/1608_Vale.jpgWitte zwanen sieren het wapen van de familie Vale, vermeld te Brugge in 1608. Blauwe zwanen op een gouden achtergrond kwamen voor in het 17e eeuws Brugse wapen van Caluwaert. Odin Lauwereyns voerde een gelijkaardig schild met zilveren zwanen in 1247.

http://www.laurentii.be/images/17E_Hellinck.jpgWitte zwanen in het wapen van de Brugse familie Hellinck, 17e eeuw. De Brugse familie Robé voerde zwarte zwanen in haar wapen.

http://www.laurentii.be/images/1590_Hellin.jpgWitte en zwarte zwanen in het wapen van de Brugse familie Hellin, 1590.

http://www.laurentii.be/images/1638_Villetars.jpgDrie witte zwanen in een verdeeld schild en een zwaan in het helmstuk van de Brugse familie Villetars in 1638.

http://www.laurentii.be/images/1645_DeGroote.jpgEen zwaan in het wapen van de familie De Groote, in 1645.

Genealogie Laurentii

Numquam solus incedes

 

 

Inhoud

Blog

Documenten

Foto's

Gezinnen

Stamboom

Startpagina

Thematisch

Verhalen

Verwante families

 

 

 

Voetnoten

 

1 Zij woonden in wat nu het Best Western hotel “Navarra” is in de Brugse binnenstad.

2 De Walkuren (Oudnoors Valkyrjar) zijn strijdgodinnen, diensters of dochters van Odin. De Walkuren zochten het slagveld op en namen de meest heldhaftige gesneuvelde strijders mee naar het Walhalla om er de eindstrijd of de ragnarök te helpen voeren. De weerkaatsing van hun harnassen veroorzaakte volgens de legende het poollicht. Richard Wagner gebruikte de mythe in zijn opera "Die Walküre", de tweede opera in een vierdelige reeks "Der Ring des Nibelungen". Recenter is het sprookje "De wilde zwanen" van de Deense schrijver Hans Christian Andersen. De zwaan is nog steeds een vaak gebruikt symbool in Denemarken – Bronnen: Heraldische inventaris van Joseph Van Der Veken, Mechelen - Handschrift De Hooghe, Brugge - Brugge - historisch bronnenonderzoek.

3 Er waren meerdere Spaanse families vermeld in Brugge in de 16e-17e eeuw: Lopez, Pardo, Matança, Miranda, de Landas, Salinas, Pesquéra, Yanez, Cereso, de Aranda, d'Avilla, La Corre, Chanocca, de Valencia, Lavocanti, de Sembitores, Desoria, de Nagera, Gallo, Bega, Arbaleste, de verwante families Villegas en Quintana, Delaporte, Macharis, de Salablanca, des Cordes,La Coste, Adornes(s), Grimaldi, Contreras, Callonnes, Spira, de Quintanandolinas, de Estivan,...

4 Leendert van Oos(t)dorp bracht in de 18de eeuw een studie uit, waarin hij de bedijkingsvergunning van de polders van Boekhoute beschrijft. Het octrooi werd aan de familie de Baenst en haar afstammelingen verleend en geconfirmeerd aan Jheronimo Louweryns, afstammende van de Baansten (is duidelijk zo vermeld). De Baansten zijn die, die afkomstig zijn van het kasteel de Baanst. Dit kasteel was het familiekasteel van de heren van Cadsant. Aangezien Leendert een zeer nauwkeurige auteur was en ook in Biervliet schepen was, mogen we aannemen dat hij naar waarheid schrijft.

5 Bij het overlijden van Bernarda Veranneman, abdis van het klooster van Nieuw Jeruzalem op 25 oktober 1684, 64 jaar oud.